Twarz tarczycowa — jakie objawy niedoczynności tarczycy widać na twarzy

Niedoczynność tarczycy potrafi zostawić ślad na twarzy, zanim pacjent trafi na badanie krwi. Lekarze używają określenia „twarz tarczycowa” (myxoedema facies) na zestaw zmian wyglądu, które pojawiają się przy przewlekle obniżonym stężeniu hormonów tarczycy — obrzęku, suchości skóry i zmianie rysów.

Obrzęk, który nie znika po nocy

Charakterystyczny jest obrzęk powiek i okolic oczu, najbardziej widoczny rano. Nie ustępuje po odpoczynku i nie reaguje na ograniczenie soli tak, jak zwykłe zatrzymanie wody. Twarz sprawia wrażenie nalanej, rysy stają się mniej wyraźne, a skóra napięta. Odpowiada za to gromadzenie się w tkance podskórnej glikozaminoglikanów, które wiążą wodę — stąd medyczna nazwa obrzęku śluzowatego.

Skóra bywa przy tym blada, chłodna w dotyku i szorstka. U części pacjentów przybiera lekko żółtawy odcień, zwłaszcza na dłoniach i twarzy, co wiąże się z wolniejszą przemianą karotenu w witaminę A.

Brwi, włosy i usta

Jednym z częściej opisywanych objawów jest przerzedzenie zewnętrznej jednej trzeciej brwi, określane jako objaw Hertoghe’a. Włosy stają się łamliwe, matowe, wypadają w większej ilości niż zwykle. Rzęsy bywają rzadsze. Usta mogą wyglądać na powiększone, a język — pogrubiały, co czasem zmienia barwę głosu na niższą i bardziej chrapliwą oraz utrudnia wyraźną mowę.

Mimika bywa uboższa. Twarz sprawia wrażenie zmęczonej i pozbawionej wyrazu, co bywa mylnie odbierane jako objaw obniżonego nastroju — choć spowolnienie psychoruchowe rzeczywiście towarzyszy niedoczynności.

Kiedy iść do lekarza

Same zmiany na twarzy nie wystarczą do rozpoznania. Obrzęk powiek pojawia się także w chorobach nerek, alergiach i przy niewydolności serca, a przerzedzone brwi mogą mieć podłoże dermatologiczne. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu TSH, a w razie nieprawidłowego wyniku — wolnych hormonów FT4 i FT3 oraz przeciwciał anty-TPO, jeśli podejrzewana jest choroba Hashimoto.

Objawom ze strony twarzy zwykle towarzyszą inne sygnały: uczucie ciągłego zimna, senność, spowolnione tętno, zaparcia, przyrost masy ciała mimo niezmienionej diety, zaburzenia miesiączkowania, problemy z koncentracją i pamięcią. Zestawienie kilku z nich jest wskazaniem do wizyty u lekarza rodzinnego lub endokrynologa.

Leczenie polega na podawaniu lewotyroksyny w dawce dobieranej indywidualnie i kontrolowanej badaniem TSH. Po wyrównaniu hormonalnym obrzęk twarzy zwykle ustępuje, skóra odzyskuje nawilżenie, a włosy i brwi odrastają, choć na widoczną poprawę trzeba czekać kilka miesięcy. Niedoczynność tarczycy występuje częściej u kobiet, a ryzyko rośnie z wiekiem oraz po ciąży.