Szef MSZ Ukrainy przyjedzie do Polski z propozycją kompromisu dotyczącego Panteonu Narodowego
Minister spraw zagranicznych Ukrainy z wizytą w Warszawie
Do Warszawy ma przybyć Andrij Sybiha, szef ukraińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Według informacji uzyskanych przez Wirtualną Polskę, minister zamierza złożyć polskim władzom propozycję kompromisu historycznego, który ma przyczynić się do złagodzenia napięć w relacjach Polski i Ukrainy po ostatnich kontrowersjach dotyczących Panteonu Narodowego.
Polityczny kryzys po decyzjach Zełenskiego i Karola Nawrockiego
Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła 1 lipca ustawę o powołaniu Panteonu Narodowego, projektu prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Przewodniczący parlamentu, Rusłan Stefanczuk, zaznaczył, że w Panteonie mają znaleźć się „najlepsi synowie i córki narodu ukraińskiego”. Nie podano jeszcze nazwisk, jednak w polskich kręgach pojawia się obawa, że w gronie uhonorowanych może znaleźć się Stepan Bandera – lider Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), odpowiedzialnej za masowe zbrodnie na Polakach na Wołyniu podczas II wojny światowej.
Decyzja ta wywołała kryzys dyplomatyczny między Warszawą a Kijowem. 19 czerwca prezydent Karol Nawrocki poinformował o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego, nadanego rok wcześniej przez Andrzeja Dudę. W odpowiedzi prezydent Ukrainy zwrócił order do Polski za pośrednictwem firmy kurierskiej. Ponadto zrezygnowali z polskich odznaczeń byli ukraińscy prezydenci Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko oraz minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha i inni czołowi ukraińscy urzędnicy. Lider PiS Jarosław Kaczyński zapowiedział zwrot ukraińskiego Orderu Księcia Jarosława Mądrego.
Propozycja kompromisu: włączenie Marko Bezruczki do Panteonu
Andrij Sybiha ma zaproponować, aby w Panteonie Narodowym znalazł się także Marko Bezruczko – generał armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, który współpracował z Polakami podczas zajmowania Kijowa w 1920 roku oraz bronił Zamościa przed sowietami. Bezruczko jest patronem m.in. skweru na warszawskiej Woli i ronda we Wrocławiu.
Inicjatywa ta może stanowić przykład kompromisu w kwestiach historycznych, choć nie eliminuje ryzyka, że w Panteonie pojawią się również postaci powiązane z zbrodniami na Polakach, takie jak Roman Szuchewycz.
Konflikt wokół Ukraińskiej Powstańczej Armii i historii Wołynia
Ukraińska Powstańcza Armia (UPA) pozostaje źródłem poważnych napięć w relacjach polsko-ukraińskich. Polscy historycy wskazują, że w lipcu 1943 roku oddziały UPA przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 miejscowości zamieszkałych przez ludność polską na Wołyniu, co w Polsce określane jest jako ludobójstwo wołyńskie. Odpowiedzialność za te zbrodnie przypisywana jest członkom Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery i podporządkowanej jej UPA.
Polska oficjalnie uznaje te wydarzenia za ludobójstwo, podczas gdy ukraińscy historycy i politycy często interpretują je jako element wzajemnych konfliktów między narodami, z odpowiedzialnością po obu stronach. OUN i UPA w ukraińskiej pamięci historycznej symbolizują walkę o niepodległość i opór przeciw Związkowi Sowieckiemu.