Komisja Wenecka: prace nad ustawą Nawrockiego o KRS nie powinny być kontynuowane

Opinia Komisji Weneckiej

Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy do spraw prawa konstytucyjnego, przyjęła w sobotę 13 czerwca opinię w sprawie prezydenckiego projektu ustawy Karola Nawrockiego dotyczącego Krajowej Rady Sądownictwa. Dokument powstał wspólnie z Dyrekcją Generalną ds. Praw Człowieka i Praworządności (DGI) Rady Europy i odnosi się do projektu o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Opinia ma zostać opublikowana w najbliższym czasie.

Uczestniczący w sesji plenarnej z ramienia Sejmu poseł Paweł Śliz (Polska 2050) ocenił, że opinia jest mocno druzgocąca, a komisja zakwestionowała m.in. karanie sędziów za działalność orzeczniczą oraz ograniczanie ich prawa do przynależności do stowarzyszeń.

— Wybrzmiało mocno to, że dalsze prace nad tą ustawą nie powinny być prowadzone, bo to jest bardzo zła ustawa. Nawet obecny dzisiaj reprezentant Kancelarii Prezydenta RP nie miał mocy, by przekonać sprawozdawców Komisji Weneckiej co do tej opinii — powiedział Śliz.

W obradach jako przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości brał udział wiceminister Dariusz Mazur. We wpisie na platformie X napisał, że komisja podzieliła zastrzeżenia resortu.

Projekt jest fundamentalnie niezgodny ze standardami praw człowieka. Komisja wprost stwierdziła, że prace legislacyjne nad projektem nie powinny być kontynuowane, jako że w wielu aspektach jest on bardziej szkodliwy dla niezależności sądownictwa niż niesławna »ustawa kagańcowa« — przekazał Mazur.

Geneza i treść projektu

Nawrocki zawetował w lutym nowelę ustawy o KRS i przedstawił własny projekt. Do Komisji Weneckiej skierował go marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty. Ogłaszając tę decyzję, Czarzasty mówił, że pierwsze oceny sejmowych prawników wskazują na naruszenie niezawisłości sędziowskiej i trójpodziału władzy. Wskazywał, że projekt przewiduje kary do 10 lat pozbawienia wolności dla sędziów za odmowę zasiadania we wskazanym składzie.

Prezydencki projekt liczy 26 artykułów, a jego uzasadnienie ma 40 stron. Zakłada zakaz kwestionowania przez sędziego obowiązywania Konstytucji i ustaw w zakresie ustroju sądów oraz procedury powoływania sędziów i asesorów, a także zakaz podważania orzeczeń i kompetencji Trybunału Konstytucyjnego oraz KRS. Żaden sąd ani organ władzy nie mógłby oceniać zgodności z prawem powołania sędziego ani podważać wydanych z jego udziałem orzeczeń. Projekt wprowadza sankcję nieważności z mocy prawa wobec aktów kwestionujących status sędziego lub asesora.

Opinie Komisji Weneckiej nie są wiążące, ale są brane pod uwagę przez instytucje Unii Europejskiej.